Kiêu Binh Là Gì

     
This entry was posted on mon Bảy 21, 2020, in lịch sử Việt Nam và tagged Cao Văn Thức, loạn kiêu binh. Bookmark the permalink.Bình luận về bài viết này

*

Cao Văn Thức

 

Vào vào cuối thế kỷ XVIII, sinh hoạt Thăng Long xảy ra những vụ biến động lớn vày lực lượng quân nhân Tam tủ gây ra, mà trong dân gian thường call là “loạn kiêu binh”. Kiêu binh đó là sản phẩm được sản sinh ra từ thể chế chủ yếu trị phong kiến siêng chế thối nát Lê – Trịnh và hậu quả là nó vẫn góp phần quan trọng trong việc liên tưởng sự sụp đổ của thể chế này.

Bạn đang xem: Kiêu binh là gì

 

Sự hiện ra lực lượng kiêu binh

Năm 1527, Mạc Đăng Dung giật ngôi vua Lê, lập ra nhà Mạc. Một công thần bên Lê là Nguyễn Kim, bạn Thanh Hoá, không chịu thần phục nhà Mạc, vứt về quê, tìm kiếm lập một tín đồ cháu vua Lê là Lê Duy Ninh lên ngôi, rước hiệu là Lê Trang Tông, chiêu mộ bầy tớ chống nhau với công ty Mạc. Từ đó xẩy ra cục diện cuộc chiến tranh giữa hai quyền lực phong kiến: nhà Mạc ở Thăng Long call là Bắc triều và nhà Lê nghỉ ngơi Thanh Hoá hotline là nam giới triều.

Năm 1545, Nguyễn Kim bị một viên ở trong tướng đầu độc chết, con rể là Trịnh Kiểm lên ráng binh quyền tiếp tục trận đánh tranh mang lại đến chiến thắng cuối cùng.

Trong công cuộc pk với Bắc triều thì phái nam triều sống Thanh Hoá đã tuyển mộ quân quân nhân ở cha phủ là Hà Trung, Thiệu Hóa với Tĩnh Gia thuộc nhị tỉnh Thanh Hóa và Nghệ An, cần từ đó mang tên gọi là quân Tam Phủ.

Năm 1592, quân nam giới triều chiến hạ lợi, chiếm lĩnh được Thăng Long, bên Mạc rút lên cao Bằng, lâu dài thêm vài ba đời nữa thì hoàn toàn bị tiêu diệt.

Sau ngày chiến thắng, quân Tam bao phủ được coi là thân binh giỏi ưu binh, được vua Lê cùng chúa Trịnh tin dùng, áp dụng làm quân túc vệ, ưu đãi các quyền lợi. Do cậy tất cả công, được vua chúa ưu ái nên bầy lính Tam bao phủ sinh ra thói kiêu căng, thường có tác dụng nhiều hành động càn rỡ, vi bất hợp pháp luật nhưng không trở nên trừng trị, vì vậy dân chúng thời bấy giờ điện thoại tư vấn chúng là kiêu binh.

Kiêu binh tồn tại cùng rất thể chế thiết yếu trị phong con kiến Lê – Trinh suốt gần hai trăm năm. Trong thời hạn khá lâu năm đó, lực lượng kiêu binh trở thành một tai ách, gây bao nhiêu sự nhiễu nhương, đau khổ cho dân chúng và thậm chí đối với tất cả các quan lại chức triều đình. Ở phía trên xin liệt kê một số trong những sự kiện khủng mà lực lượng kiêu binh làm nên ra:

Vụ thứ nhất làm rung đụng kinh thành là vào thời điểm năm Giáp dần (1674), đời chúa Trịnh Tạc, kiêu binh đang giết quan lại Tham Tụng Nguyễn Quốc Trinh và phá nhà Phạm Công Trứ. Sách Khâm định Việt sử thông giám cưng cửng mục (Chính biên, quyển 33, tờ 36 và 37) viết:

Lúc bấy giờ, ưu binh Thanh Nghệ cậy bao gồm công lao nên sinh ra kiêu kỳ và phóng túng. (Nguyễn) Quốc Trinh (người xã Nguyệt Áng thị trấn Thanh Trì, ni thuộc ngoại thành Hà Nội, đỗ Trạng nguyên khoa Kỉ Hợi, 1659. Chữ Trinh hay bị chép nhầm thành chữ Khôi) cùng với (Phạm) Công Trứ (Người thôn Liêu Xuyên, thị trấn Đường Hào, nằm trong tỉnh Hải Hưng cũ, đỗ tiến sỹ khoa Mậu Thìn, 1628) bàn cách giam cầm bớt sự ngông cuồng của chúng, bởi vì thế, ưu binh không bằng lòng. Đúng lúc ấy, những quan là Phạm chu toàn và Lê Hiệu do mắc tội, bị giáng chức nên bao gồm ý bất mãn. Hai tín đồ nhân đà bất bình của ưu binh, nói khích thêm vào, khiến cho họ bị kích động, reo hò ầm ỹ, đón mặt đường giết bị tiêu diệt (Nguyễn) Quốc Trinh, rồi xông đến chiếm phá công ty (Phạm) Công Trứ. Công Trứ cần chạy trốn ra bên ngoài mới thoát được nạn. Trịnh Tạc hại quá, không đúng quan đi tủ dụ và cấp cho tiền cấp bạc đãi cho họ, bấy giờ, họ new tạm chịu ngưng1.

Năm Tân Dậu (1741), đời chúa Trịnh Doanh, do mâu thuẫn kiêu binh lại kéo mang đến phá nhà và mưu giết quan Tham Tụng Nguyễn Quý Cảnh. Nguyên do là Nguyễn Quý Cảnh thấy triều đình ưu đãi kiêu binh và bọn kiêu binh được thể làm cho tới, yêu thương sách này nọ; ông vẫn tìm cách bác bỏ bỏ giảm những yêu thương sách của bầy này. Vày vậy, đám kiêu binh thù hận ông, tập trung kéo nhau tới phá bên ông.

Nhưng kiêu binh đổi thay quốc nạn, gây kinh hoàng cho đều tầng lớp quần chúng thì phải nói tới thời gian từ tháng 10 năm Nhâm dần dần (1782), lúc kiêu binh truất phế truất Trịnh Cán và tôn Trịnh Khải đăng vương chúa, cho đến tháng 6 năm Bính Ngọ (1786) khi Nguyễn Huệ đem quân tiến công ra Bắc Hà, phá hủy cơ đồ gia dụng họ Trịnh.

Lúc bấy giờ, chúa Trịnh Sâm (1739 -1782) sinh được nhị người đàn ông là Trịnh Khải cùng Trịnh Cán. Trịnh Khải là trang bị phi Dương Ngọc Hoàn, Trịnh Cán nhỏ của máy phi Đặng Thị Huệ. Trịnh Sâm vốn sủng ái Đặng Thị Huệ nên đã phế quăng quật ngôi cố tử của Trịnh Khải và sửa chữa thay thế Trịnh Cán vào vị trí này. Lúc Trịnh Sâm qua đời, Huy Quận công Hoàng Đình Bảo và một số quan lại thuộc phe với Đặng Thị Huệ phò Trịnh Cán còn nhỏ tuổi tuổi lên ngôi chúa, đã tạo nên lính Tam che bất mãn vì từ lâu chúng sẽ ủng hộ Trịnh Khải vốn là nhỏ trưởng. Vày vậy, bọn chúng đã tổ chức triển khai cuộc thay máu chính quyền mà trong sách Lê Quý dật sử sẽ ghi: “…khi Tĩnh vương vãi (tức Trịnh Sâm – NV) mất, lệnh cho con là Cán nối ngôi, binh sĩ hai xứ Thanh Nghệ đa số ngấm ngầm căm uất kêu ca. Lính trong phủ cầu hẹn cùng vào núi kín toan định ngày giờ phế lập…2. Tiếp nối lính Tam Phủ đã nâng đến đậy Chúa, giết bị tiêu diệt Quận Huy Hoàng Đình Bảo, phế truất truất Trịnh Cán, lập Trịnh Khải đăng quang chúa. Sau sự kiện đó, quân nhân Tam che lại càng kiêu căng, hống hách cùng nhũng nhiễu vô độ. Chúng ép buộc công ty chúa yêu cầu ưu đãi cho việc đó nhiều câu hỏi như làm cho chúng tự do thoải mái thu thuế chợ, thuế đò, thầu ao váy đầm quanh khoanh vùng Thăng Long…

Không chỉ phế lập chúa Trịnh mà quân nhân Tam lấp còn chủ trương phế truất lập vua Lê. Nguyên trước đây vua Lê Hiển Tông đã lựa chọn một người con trai khôi ngô, tuấn tú là hoàng tử Lê Duy Vỹ làm Thái tử để về sau truyền ngôi. Nhưng vì chưng Duy Vỹ có xích míc với vắt tử nhà chúa là Trịnh Sâm, nên những lúc Trịnh Sâm đăng vương chúa thay thân phụ thì dùng gia thế hãm thái tử Duy Vỹ vào chỗ chết. Sau đó, chúa lập hoàng tử Duy Cận, chú của Duy Vỹ lên vị trí cố kỉnh tử và âm mưu giết hại, bắt giam hết các con của Duy Vỹ vào vào ngục. Sau khi Trịnh Sâm qua đời, mẹ Trịnh Sâm vốn ưa Duy Cẩn bởi tài phỉnh hót nên thủ đoạn giết chết những con của Duy Vỹ.

Tình cờ bộ đội Tam Phủ phát giác ra âm mưu này, hy vọng lập công cùng với vua, chúng kéo đến ép chúa Trịnh Khải buộc phải phế truất Lê Duy Cẩn, lập hoàng tử Lê Duy Khiêm, bé trưởng Lê Duy Vỹ lên ngôi cố gắng tử. Chúa đành nên miễn cưỡng tuân theo ý chúng.

Cậy tất cả công phò chúa, rồi phò vua lên ngôi, lính Tam phủ thực coi cõi trần không ra gì, tha hồ nước tác oai phong tác quỷ quái trong dân gian. Trước tình hình đó, một số trong những người muốn củng cố quyền lực tối cao cho công ty chúa với vị trí của mình như Quốc cữu Dương Khuông, Tham tụng Nguyễn Khản… đã thủ đoạn giết hại, phân tách rẽ bộ đội Tam Phủ để triển khai cho bọn chúng suy yếu. Biết được thủ đoạn này, quân nhân Tam che đến tủ chúa, xay Trịnh Khải đề xuất giao nộp đa số kẻ công ty mưu cho chúng xử tội. Nguyễn Khản bối rối chạy trốn lên đánh Tây, bộ đội Tam lấp kéo mang lại phá đổ tung tành dinh thự của ông ta. Quốc cữu Dương Khuông vày là cậu ruột của chúa nên Trịnh Khải yêu cầu năn nỉ mãi binh lính new tha mang đến và phải chấp nhận đưa ra nhân vật nạm mạng là Chiêm Võ hầu Nguyễn Chiêm để chúng xử tử.

Xem thêm: Hình Ảnh Buồng Trứng Là Gì ? Vị Trí, Cấu Tạo, Chức Năng Của Buồng Trứng

Nguyễn khản chạy bay lên đánh Tây nương náu trong nhà em ruột là Nguyễn Điều đang nắm giữ chức Trấn thủ xứ này. Nghe lời bày mưu của ông em, Nguyễn Khản giữ hộ mật thư đi các tỉnh kêu gọi các quan chức, tướng lĩnh đem lính tráng địa phương về kinh kì tiễu trừ kiêu binh, đồng thời kín cho người đón chúa Trịnh trốn thoát khỏi Thăng Long trước khi xảy ra giao chiến. Lính Tam phủ biết được âm mưu này, chúng lập tức kiềm chế chúa Trịnh làm con tin. Tướng lĩnh ở các địa phương đề xuất rút quân trở về.

Năm 1786, quân Tây Sơn vị Nguyễn Huệ chỉ đạo từ Thuận Hoá mang ra Thăng Long. Chúa Trịnh kêu gọi lính Tam tủ ra trận, nhưng mà nghe uy danh quân Tây Sơn, chúng lo âu nên nấn ná sinh sống lại tởm đô, lấy lý do chờ lương. Khi quân Tây đánh kéo vào Thăng Long thì quân nhân Tam Phủ hoàn toàn tan rã, một trong những kẻ bị quân nhân Tây đánh hoặc dân chúng căm thù đón giết, còn phần lớn trốn chạy về quê. Đến đó vai trò của kiêu binh với cơ đồ gia dụng của chúa Trịnh hoàn bị lực lượng Tây tô xoá bỏ.

Nạn kiêu binh – hệ quả thiết yếu trị của chính sách phong con kiến Lê – Trịnh

Lính Tam tủ hình thành trong quy trình chiến tranh giữa hai quyền lực phong loài kiến Nam – Bắc triều. Đây là lực lượng đặc trưng cho chiến thành công của nam triều. Bọn họ đã bao gồm công lao lớn so với Nam triều, phục hưng được ngôi vua Lê, bởi vì vậy bọn họ được thưởng công là xứng đáng. Nhưng theo thời gian họ từ từ trở thành một thứ kiêu binh, hung quỷ gây xáo trộn đời sống chủ yếu trị, làng hội Đàng Ngoài, khiến tai hoạ mang lại dân lành kéo dài hàng chũm kỷ. Vây tại sao nào đã tạo nên sự hư lỗi của một lực lượng được coi là tinh nhuệ, móng vuốt của vua Lê, chúa Trịnh?

tò mò xã hội Đàng bên cạnh ở nửa vào cuối thế kỷ XVII đến nửa thời điểm cuối thế kỷ XVIII, chúng ta cũng có thể nhận thấy được hầu hết yếu tố đặc biệt quan trọng góp phần có tác dụng hư hư lực lượng bộ đội Tam Phủ.

Vua, chúa ko ra gì, ăn chơi xa hoa, áp bức tách bóc lột dân, phá vỡ vạc kỷ cương phép nước. Sau thời điểm nhà Lê trung hưng, với gia thế trong tay chúa Trịnh thâu tóm hết những quyền hành, trở nên vua Lê thành một lắp thêm bù nhìn. Bên vua không có thực quyền, sinh hoạt ngôi vị chỉ mang tính chất chất tượng trưng, phải quanh năm chỉ quanh quẩn trong cung cấm hưởng lạc cùng với đám cung tần mỹ nữ. Chúa Trịnh trong vùng triều đình thì oai quyền hống hách, chẳng coi nhà vua ra gì, chuẩn bị sẵn sàng phế bỏ nếu công ty vua tỏ cách biểu hiện ương bướng, không thuần phục nhà chúa, bởi vậy kỷ cương phép nước bị phá vỡ; bên phía ngoài thì bóc tách lột dân bọn chúng thậm tệ để ăn chơi xa hoa hưởng lạc: “Sưu thuế nặng nề nề, tai hoạ thường xuyên đe doạ cuộc sống thường ngày của nhân dân là sơn thuế trong phòng nước phong kiến3. Nhiều chúa danh tiếng gian ác, vượt trội như Trịnh Giang đang phế truất vua Lê (Duy Phường), sát hại , bức bách các quan đại thần bởi dám tâu bày trái ý hoặc bội nghịch đối chủ kiến nhà chúa; hoặc chúa Trịnh Sâm vẫn giết chết thái tử công ty Lê là Lê Duy Vỹ…. Qua những đổi mới cố bức sợ hãi vua, ám sát quan chức, công ty chúa đã phụ thuộc lực lượng quân Tam lấp và ưu tiên đủ đồ vật quyền lợi, tạo cho chúng càng thêm kiêu căng, càn rỡ.

Quan lại tham nhũng, tha hoá. fan xưa thường nói: Thượng bất chính thì hạ tắc loạn”. Kẻ gắng quyền lực quốc gia là chúa Trịnh đang không ra gì về nhân cách thì thế tất đám quan liêu lại cấp dưới tương tự như vậy. Vào triều đình thì quan tiền lại chia bè phái, giành giật chức vụ, quyền lợi. Quan tiền lại ở những cấp địa phương thì thi nhau đục khoét, bòn rút của cải người dân.

Một chế độ chính trị thối nát do đó đã ảnh hưởng tác động tiêu cực, tạo cho đạo đức băng hoại, xóm hội suy đồi. Ở trong cơ chế chính trị bởi thế nền giáo dục cũng trở nên hư lỗi nặng nề, góp thêm phần tạo ra một lứa tuổi trí thức tha hoá. Đám trí thức nho sĩ giành được mấy tín đồ ưu thời mẫn thế, yêu mến dân như danh sĩ Nguyễn Thiếp (1723-1804)4, phần nhiều đều là phường giá áo túi cơm, a tòng xu nịnh tổ chức chính quyền để tìm danh tìm lợi. Chưa tính đám “sinh đồ tía quan”5, là loại fan dốt nát chạy chọt bằng cấp, lo lót để gia công quan để có dịp vơ vét, nhũng nhiễu dân lành, càng tạo cho bộ khía cạnh xã hội thêm nhem nhuốc, rối loạn.

Và kèm theo trong đám quan lại lại triếu đình nhân cách kém cõi bởi vậy thì chỉ có mục đích duy tốt nhất là “vơ vét”, gồm rất không nhiều người quan tâm đến sự lộng hành của kiêu binh để đưa ra biện pháp chống ngừa cùng đã cần trả giá chỉ đắt cho mạng sống hoặc gia sản của mình, như các trường hợp Nguyễn Quốc Trinh, Phạm Công Trứ, Nguyễn Quý Cảnh…

Binh bộ đội ươn hèn, nhu nhược. Ở những thế kỷ trước, sau khi xong xuôi cuộc chiến tranh, triều đình hay thực hiện chế độ “ngụ binh ư nông”, chia quân đội ra làm nhiều đội, tưng năm luân phiên một nhóm quân thường trực đảm bảo an toàn kinh đô, sót lại thì làm việc quê tiếp tế nông nghiệp. Như vậy, vừa có quân đội bảo đảm an toàn kinh đô, vừa bảo vệ được nhân lực sản xuất ở những địa phương.

Như vậy, xứng đáng lẽ khi chiến tranh kết thúc, chúa Trịnh đến giải ngũ quân lính Tam lấp về có tác dụng ruộng theo chính sách của triều vua trước, nhưng lại chúa lại xem bộ đội Tam lấp là “nanh vuốt”, tin yêu nên lưu lại để bao vệ vua chúa ở tởm đô cùng ban cho những đặc quyền, đặc lợi. Và các thế hệ quân nhân Tam Phủ liên tục được tuyển chọn lựa ở vùng đất Thanh – Nghệ. Binh lính thời bình, lại được vua chúa nuông chiều, làm việc trong thực trạng “nhàn cư vi bất thiện” nên từ từ chúng cũng tha hoá theo chế độ chính trị phong kiến thối nát đương thời. Chúng kiêu ngạo, hống hách cùng nhũng nhiễu dân lành, chỉ quen thuộc sống hưởng thụ và phá phách theo số đông, tuy nhiên ô hợp, không được luyện tập, lòng tin bạc nhược, không tồn tại ý chí chiến đấu, vị vậy rã rã nhanh lẹ trước sức mạnh của quân Tây Sơn.

Đám kiêu binh là sản phẩm được sản xuất hiện từ cơ chế chính trị phong loài kiến Lê – Trịnh. Đám kiêu binh tha hoá vẫn góp phần quan trọng đặc biệt vào quy trình sụp đổ của chế độ phong loài kiến Lê – Trịnh thối nát. Đó là kết quả của mối cửa hàng nhân – quả. Hiện tượng lạ kiêu binh là tín hiệu ngày tàn của cơ chế độc tài phong kiến đang đến gần.

Chú thích:

Quốc sử cửa hàng triều Nguyễn, Khâm định Việt sử thông giám cương cứng mục, NXB Giáo Dục, 1998.Bùi Dương Lịch, Lê quý dật sử, NXB KHXH, 1987.Nhiều tác giả, Lịch sử vn (1427-1858), NXB Giáo Dục, 1976, tr. 100.Nguyễn Thiếp, quê ngơi nghỉ Hà Tĩnh, đỗ hương cống, ra có tác dụng quan một thời, ông khinh ghét chế độ phong con kiến Lê – Trịnh thối nát cần lui về sống ẩn. Sau này, ông được vua Tây tô là quang đãng Trung mời ra giúp việc, giữ lại chức Viện trưởng Viện sùng bao gồm (cơ quan chuyên trách giáo dục).Thời phong kiến, sỹ tử phải qua một kỳ thi kiểm tra unique tại địa phương, gọi là kỳ khảo hạch. Bài bác thi đạt chất lượng mới được dự thi khoa thi Hương để giành học tập vị hương cống ((cử nhân), sinh thứ (tú tài).

Xem thêm: Mẹ Bầu Ăn Gì Để Thai Tăng Cân Nhanh Và Không Vào Mẹ? Top 13 Thực Phẩm Giúp Thai Nhi Tăng Cân Nhanh

Thế kỷ thứ XVIII, do giá thành nhà nước cạn kiệt, chúa Trịnh được cho phép những ai nộp 3 quan lại tiền thì khỏi phải thi khảo hạch; vì chưng vậy mọi kẻ cơ hội, dốt nát đang nộp tiền và để được đi thi và liên tục mua chuộc, hối lộ quan trường sinh sống khoa thi Hương nhằm kiếm bằng cấp. Vày vậy dân gian mỉa mai call họ là các loại “sinh đồ bố quan”.